Lista zakupów

edytuj produkt

zapisz

Kompostownik domowy - jak zrobić i z czego powinien być wykonany?

Kompostowanie wiąże się z nie tylko z segregowaniem oraz utylizacją odpadów, jest też doskonałym sposobem na ograniczenie generowanych w domu odpadów oraz na stworzenie naturalnego, ekologicznego nawozu do ogródka. Jak działa kompostownik i gdzie najlepiej go postawić? Proces kompostowania jest banalnie prosty, a domowy kompostownik można kupić lub stworzyć samodzielnie i umieścić go w dowolnym miejscu w domu lub w ogrodzie.

Do czego służy kompostownik? Zastosowanie kompostu

Kompostowanie jest przede wszystkim świetnym sposobem na zagospodarowanie większości naturalnych odpadów biologicznych, które powstają codziennie w kuchni stanowiąc większą część produkowanych śmieci i jednocześnie dobrą metodą segregowania odpadów kuchennych i obniżania kosztów ich utylizacji. Dzięki temu ogranicza się także produkcję odpadów w domu, a przy okazji można w prosty sposób stworzyć naturalny nawóz do ogródka. Coraz częściej osoby deklarujące kompostowanie bioodpadów mogą skorzystać ze zniżek na wywóz śmieci. Aby poznać sposób działania kompostownika i zastosowania gotowego kompostu trzeba wiedzieć na czym polega cały proces kompostowania.

Czego nie wyrzuć na kompost

W domowych warunkach bez większego problemu możliwe jest kompostowanie wszystkich resztek roślinnych i większości materiałów biodegradowalnych. Wszelkie odpadki organiczne takie jak resztki warzyw i owoców, przeterminowane przetwory, skorupki po jajkach, a nawet fusy z kawy i herbaty, odpowiednio składowane, pod wpływem wilgoci i temperatury będą się powoli rozkładać tworząc w ten sposób próchniczą masę nadającą się po pewnym czasie do wykorzystania w ogródku jako dodatek użyźniający ziemię i poprawiający strukturę gleby. Na kompost może trafić także popiół drzewny i papier oraz niektóre odpady ogrodowe - np. skoszona trawa, suche liście, trociny, korzenie i uschnięte lub przekwitnięte rośliny i chwasty (bez nasion) czy stara ziemia z doniczek po przesadzaniu roślin domowych.

Proces kompostowania przebiega w kilku etapach:

· gromadzenie odpadów i zapewnienie im odpowiednich warunków, w których namnożą się bakterie i rozpocznie naturalna fermentacja (trwa zazwyczaj kilka dni);
· wstępny, intensywny proces rozkładu, w którym zgromadzone resztki roślinne utleniają się i rozpadają pod wpływem temperatury i pojawiających się drobnoustrojów (trwa od kilku dni do kilku tygodni);
· dalsze procesy rozkładu, czyli kompostowanie właściwe, w wyniku którego kompost zmniejsza swoja objętość, pojawiają się grzyby i dżdżownice (trwa ok. miesiąca);
· kompostowanie wtórne, czyli dojrzewanie kompostu, aż do powstania próchnicy/humusu - luźnej masy o kwaśnym odczynie (powstaje w kilka miesięcy);
· powstanie dojrzałego kompostu bez dżdżownic i owadów, który ma wygląd, fakturę i zapach ziemi oraz nadaje się do wymieszania z glebą przeznaczoną pod uprawę roślin (w zależności od metody kompostowania gotowy nawóz powstaje po kilku miesiącach lub nawet roku).

Z gotowego kompostu powstaje całkowicie darmowy, bogaty w składniki odżywcze nawóz naturalny, a zastosowanie kompostu jest niezwykle przydatne w ekologicznej uprawie warzyw i owoców. Aby stworzyć taki ekologiczny nawóz naturalny, należy wiedzieć jak kompostować i trzeba wyposażyć się w pojemnik, który będzie pełnił funkcję zbiornika na resztki, które staną się kompostem. Kompostowniki domowe lub ogrodowe umożliwiają bezpieczne i wygodne składowanie odpadów i zapewniają im odpowiednie warunki do dojrzewania.

Rodzaje kompostowników

Najprostszą z metod kompostowania domowych odpadów jest kompostowanie pryzmowe. Polega ono na gromadzeniu w stos odpadków. Tak zebrane resztki organiczne dojrzewają na powietrzu. Choć sposób wydaje się prostym i wygodnym rozwiązaniem to niestety cały proces jest dość czasochłonny, a dojrzewanie kompostu wymaga też dodatkowych czynności. Taki duży stos wymaga między innymi mieszania i rozluźniania składowanych odpadów, aby równomiernie mogły się rozkładać.

Metoda jest też niezbyt estetyczna i wymaga sporej ilości miejsca, a przede wszystkim jest niemożliwa do zastosowania w mieszkaniu lub domu bez dużego ogródka. Trzeba pamiętać też, że umieszczenie pryzmy z kompostem w ogrodzie powinno spełniać pewne warunki, określone prawnie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury, które opisuje dopuszczalną odległość od budynku, granicy działki, drogi oraz domu sąsiada. Idealnym, najwygodniejszym rozwiązaniem do domowego kompostowania odpadów jest zastosowanie specjalnie do tego przystosowanych pojemników, które można stworzyć samodzielnie lub kupić gotowe, w zależności od potrzeb i możliwości gospodarstwa domowego.

Kompostowniki drewniane czy z plastiku?

Wśród dostępnych na rynku pojemników do domowego kompostowania odpadów, istnieją kompostowniki drewniane i wykonane z plastiku. Każde z nich z powodzeniem można umieścić nie tylko w ogrodzie, ale też na balkonie lub tarasie, w garażu, a niektóre nawet bezpośrednio w kuchni. Pojemniki kompostowe są dostępne w wielu rozmiarach, dzięki czemu można wybrać odpowiedni i dopasować do każdego gospodarstwa domowego. Dzielą się na kompostowniki otwarte - będące bardziej estetyczną alternatywą dla pryzm kompostowych, składające się ze ścianek wyposażonych w otwory dostarczające tlen i ułatwiające odprowadzanie nadmiaru wilgoci z kompostu - oraz zamknięte - nazywane również termicznymi, w których dzięki zastosowaniu pokrywy w szybszym tempie podnosi się temperatura wewnątrz i wytwarzają bakterie, co znacznie przyspiesza proces przetwarzania kompostu.

Kompostownik domowy najlepiej zamknięty

W przypadku kompostowników otwartych należy pamiętać, by zabezpieczyć je przed wiatrem i zwierzętami domowymi. Kompostownik ogrodowy może bez problemu być otwarty, ale jako kompostownik domowy najlepiej sprawdzą się kompostowniki zamknięte, które będą dużo bardziej komfortowe w użytkowaniu, a zapach rozkładających się odpadów nie będzie uciążliwy dla domowników, gości ani sąsiadów. Pojemnik na kompost najczęściej jest wykonany z drewna lub z tworzywa sztucznego. Oba rodzaje kompostowników występują w wersjach z jedną, dwiema lub większą ilością komór.

Kompostownik elektryczny

Jednym z nowszych wynalazków jest kompostownik elektryczny. To zasilany elektrycznie pojemnik, który samodzielnie rozdrabnia i miesza odpady oraz zapewnia im odpowiednią temperaturę i wilgotność, dzięki czemu znacznie zmniejsza ich objętość i tworzy kompost. Taki proces kompostowania jest szybki i czysty, ale niestety wymaga zużycia sporych ilości prądu, co jest mniej ekologiczne niż tradycyjne kompostowniki. Sam zakup urządzenia też jest większym wydatkiem sięgającym poziomu kilkuset złotych. Istnieją tańsze urządzenia przeznaczone do elektrycznego utylizowania odpadów organicznych, które rozdrabniają je, zmniejszają objętość i suszą tworząc odpowiednik kompostu. Dyskusyjna jest jednak jakość powstałego nawozu - są to co prawda rozdrobnione i przetworzone resztki roślinne, ale pominięty został proces rozkładu i dojrzewania kompostu, przez co nawóz nie jest tak dobrej jakości, jak ten powstały w innych kompostownikach.

Ciekawym rozwiązaniem są kompostowniki obrotowe umożliwiające mieszanie na bieżąco zebranych odpadów. Taki kompostownik najczęściej ma formę zbiornika w kształcie beczki umieszczonego na stelażu i wyposażonego w uchwyt lub korbę służące do obracania go. Zastosowanie takiej konstrukcji znacznie przyspiesza dojrzewanie kompostu i co za tym idzie, również powstawania nawozu naturalnego.

Co to jest wermikompostowanie?

Jedną z metod kompostowania odpadów jest też wermikompostowanie, czyli kompostownik z dżdżownicami. Ta opcja polecana jest szczególnie wtedy, gdy tworzy się kompostownik na balkon czy taras lub do ogrodu. Polega na zastosowaniu w pojemniku z odpadami specjalnych dżdżownic, które żywią się roślinnymi resztkami, a będąc stale w ruchu, mielą zawartość zbiornika i przetwarzają go, nie tylko przyspieszając proces dojrzewania kompostu i powstawania nawozu (nawet dwukrotnie!), ale też znacznie poprawiając jego jakość. Takie robaki są dostępne do kupienia w sklepach zoologicznych i wędkarskich, czasami pojawiają się w sklepach ogrodniczych i bez problemu można je zamówić w sieci. Występują pod nazwą "dżdżownice kalifornijskie", "kompostowce różowe" lub po prostu "dżdżownice kompostowe" i można ich używać zarówno w małych domowych kompostownikach, jak i tych zewnętrznych, używanych na większą skalę.

Dużym ułatwieniem, przede wszystkim, jeśli chodzi o kompost na balkonie lub w domu, mogą być specjale środki przyspieszające przerabianie odpadów. Zawierają one pożyteczne bakterie lub grzyby, które inicjują i przyśpieszają proces fermentacji i dojrzewania kompostu. Preparaty najczęściej występują w formie sprayu, którym należy spryskać resztki umieszczane w domowym kompostowniku.

Kompostowniki drewniane czy kompostowniki plastikowe?

Najczęściej spotykane w domach i dostępne w sklepach są kompostowniki plastikowe i te wykonane z drewna. Zbiorniki wykonane z tworzyw sztucznych na pewno są trwalsze i prostsze w utrzymaniu oraz dostępne w wielu wariantach kolorystycznych. Zaletą jest też ich cena. Najprostsze, małe pojemniki są dostępne już od kilkunastu złotych, a już naprawdę spory i solidny kompostownik to cena ok 100-200 złotych. Niestety, gotowe zbiorniki są dostępne w ograniczonych kształtach i rozmiarach.

Kompostownik drewniany, poza tym, że jest w pełni naturalny, to niestety jest też nieco droższy od plastikowego. Nawet niewielkie, proste kompostowniki to cena co najmniej kilkudziesięciu złotych, a te porządniejsze, przykrywane, wykonane z grubszego drewna to koszt nawet kilkuset złotych. Możliwe jest jednak samodzielne wykonanie takiego kompostownika w domu - z drewnianych palet lub pozostałych po remoncie desek. Kompostownik diy nie wymaga nawet specjalnych umiejętności, a jedynie kilku narzędzi i chwili wolnego czasu.

Chcąc przyspieszyć proces dojrzewania kompostu, można zastosować termokompostownik - to zamykany pojemnik wykonany z tworzywa sztucznego, z grubymi ściankami wyposażonymi w izolację i niewielkie otwory służące napowietrzaniu zawartości. Taka forma umożliwia ochronę przed warunkami atmosferycznymi, stworzenie idealnych warunków wewnątrz przez cały rok i przy minimalnej pracy otrzymywanie ekologicznego nawozu nawet kilka razy do roku.

Kompostownik kuchenny - jak zacząć kompostowanie?

Zamiast kupować gotowy kompostownika można wykonać go samodzielnie domu - sprawdzi się równie dobrze. Jak zrobić kompostownik w domu lub na balkonie? Jest kilka prostych i niedrogich sposobów na to, jak i z czego zbudować kompostownik. Aby wykonać domowy, drewniany kompostownik, wystarczy kilka prostych desek. Ich długość zależy od wielkości jaką ma mieć gotowy pojemnik. Można użyć także gotowych drewnianych skrzynek albo palet. W przypadku desek należy je dopasować długością i zbić gwoździami w odpowiedni kształt. Użycie drewnianych skrzynek nie wymaga w zasadzie żadnych dodatkowych czynności - można je ustawić w dowolny sposób, nawet kilka obok siebie.

Podobnie jest w przypadku drewnianych palet - całe konstrukcje wystarczy ustawić pionowo i połączyć ich kąty, tworząc pojemnik z czterema ścianami. Gotowy drewniany kompostownik trzeba odpowiednio zaimpregnować, by drewno nie gniło zbyt szybko pod wpływem resztek. Dobrym pomysłem jest też zamontowanie w pojemniku drewnianej klapy, która zabezpieczy zawartość kompostownika przed wiatrem i deszczem.

Kompostownik ogrodowy umieść bezpośrednio na glebie

W przypadku kompostownika większych rozmiarów warto wyposażyć go w jedną ruchomą ścianę, która ułatwi późniejsze opróżnianie, a gotowy kompostownik ogrodowy dobrze jest umieścić bezpośrednio na glebie, aby do zawartości mogły się przedostawać bakterie glebowe i organizmy przyspieszające rozkład.

Kompostownik może być też oczywiście umieszczony na trwałej podstawie. Dzięki temu do powstającego w nich kompostu nie będzie się dostawać wilgoć, ale musimy pamiętać, że wówczas nie przedostaną się również żadne składniki podłoża, co wydłuży proces dojrzewania kompostu. W kompoście zaleca się układanie warstwowe - suche i mokre składniki powinny lądować naprzemiennie, całości nie należy ubijać, a struktura powinna być luźna. Ekonomicznym sposobem stworzenia kompostownika jest także użycie siatki ogrodzeniowej, ale z pewnością walory wizualne są w tym przypadku nieco niższe, a taki model nada się już wyłącznie do ogrodu i trudniej będzie go zabezpieczyć.

Kompostownik domowy a pory roku

Wykorzystywanie roślinnych odpadków staje się coraz bardziej popularne, a w niektórych domach wręcz obowiązkowe. Aby zrobić kompost w domu niezbędne jest przede wszystkim wyposażenie się w odpowiedni pojemnik. Na początek sprawdzi się nawet mały kompostownik. Kompostownik w domu powinien się znajdować przede wszystkim w dobrze dostępnym miejscu. Najwygodniej jest wstawić niewielki, poręczny pojemnik na kompost do kuchni - to tutaj powstaje przecież najwięcej odpadów, które do niego trafią. Można też wystawić mały pojemnik kompostowy na balkon, aby miał dostęp do świeżego powietrza i niepotrzebnie nie zajmował miejsca w domu.

Najprostsze kompostowniki do kuchni to zazwyczaj średniej wielkości wiaderka lub plastikowe zbiorniki z klapą z otworami, które są dostępne w bardzo wielu sklepach z wyposażeniem do domu. Proste kompostowniki zamknięte, kuchenne, można też wykonać samodzielnie z niepotrzebnego pojemnika z pokrywką, starego garnka lub plastikowego wiaderka. Jedną z ładniejszych form są eleganckie, metalowe pojemniki, które mogą z powodzeniem stanąć w widocznym miejscu i nie będą szpecić.

Kompostownik z wentylacją, neutralizatorem zapachu

Dobrze utrzymany i zadbany kompostownik nie powinien wydzielać nieprzyjemnego zapachu, wręcz przeciwnie. By kompostownik do kuchni spełniał swoje funkcje, musi być założony w odpowiednim pojemniku i potrzebuje odrobiny uwagi. Aby przyspieszyć tworzenie kompostu, na początek warto użyć startera lub grzybni, która będzie działać jeszcze zanim odpady zaczną się rozkładać. Coraz częściej gotowe kuchenne kompostowniki oferowane przez producentów są nowoczesnymi konstrukcjami, wyposażonymi w wentylację i filtry węglowe, które neutralizują wszelkie zapachy powstające podczas fermentacji odpadów.

Dzięki temu pojemnik może swobodnie stanąć w każdym miejscu w kuchni i jest niemal niezauważalny. Do kompostownika nie można wrzucać odpadów pochodzenia zwierzęcego - kości, mięsa, tłuszczu. Takie dodatki podczas rozkładania się wytwarzają nieprzyjemny zapach i powodują namnażanie się szkodliwych drobnoustrojów, które zaburzają procesy fermentacji resztek.

Kompostownik domowy a pory roku

Aby domowy kompostownik prawidłowo działał, bez względu na to, czy jest to mniejszy kompostownik na balkon lub do kuchni, czy większy zbiornik na odpady, który będzie ustawiony na zewnątrz, nie wystarczy regularne wrzucanie do środka kuchennych resztek, należy o niego odpowiednio dbać. Czas tworzenia się gotowego nawozu z kompostu zależy od wielkości zbiornika, rodzaju umieszczanych w nim resztek oraz warunków, na które często mają wpływ pory roku. Proces powstawania nawozu z kompostu może trwać nawet rok, ale przy właściwym utrzymaniu może się skrócić nawet do kilku miesięcy. Posiadając kompostownik w domu lub ogrodzie trzeba go doglądać i zapewnić mu odpowiednie warunki.

Najlepsze warunki do kompostowania są wiosną i jesienią. Resztki mają wówczas odpowiednią temperaturę i wilgotność oraz dogodne warunki do dojrzewania. Latem, gdy temperatura jest wysoka, trzeba dopilnować, aby kompostownik nie był narażony na bezpośrednie działanie słońca. Kompost bowiem wymaga ciepła, ale całkowity brak wilgoci znacznie spowolni proces dojrzewania, a resztki, zamiast fermentować, uschną. Najlepiej, gdy będzie on ustawiony w zacienionym, osłoniętym od wiatru miejscu. Resztki trafiające na kompost nie powinny gnić, a fermentować - jedno od drugiego bardzo łatwo rozróżnić po zapachu. Aby gromadzone resztki organiczne nie psuły się, zawartość kompostownika nie może być też zbyt mokra.

Odkryte kompostowniki zabezpieczamy przed zimą

Należy odpowiednio zabezpieczyć odpady przed deszczem, a po dodaniu świeżych resztek, wymieszać je z pozostałą zawartością zbiornika, by uniknąć gnicia i pojawiania się pleśni. W przypadku pojawienia się kwaśnego zapachu z kompostownika należy wymieszać zawartość, a gdy pojawi się pleśń, można dosypać do niego suchych resztek, które wchłoną nadmiar wilgoci. Odkryte kompostowniki wymagają opieki szczególnie zimą, trzeba bowiem zabezpieczyć je przez zamarznięciem i osłonić przed ewentualnymi opadami śniegu. Zbiorniki zamykane, które znajdują się na otwartym tarasie lub balkonie, też warto dodatkowo zabezpieczyć, np. okrywając je. Na kompostowanie w domu nie mają na szczęście wpływu żadne warunki atmosferyczne, ale chcąc przechowywać kompost na balkonie lub w ogrodzie trzeba pilnować, aby nie był ani zbyt suchy, ani zbyt wilgotny.

Trzeba pamiętać, że niedojrzały kompost nie nadaje się do nawożenia gleby pod uprawę warzyw i owoców - procesy rozkładu i fermentacji odpadów wciąż w nim trwają, wytwarzają się gazy, a przez to jest toksyczny dla roślin. Ogródek zasilony takim niepełnowartościowym nawozem nie urośnie tak, jak powinien.

Wróć

Jak odgrzybić klimatyzację?
Jak odkleić naklejkę z szyby?
Jak usunąć farbę z ubrania?
Czym usunąć rdzę?
Jak odgrzybić klimatyzację?
Jak odkleić naklejkę z szyby?
Jak usunąć farbę z ubrania?
Czym usunąć rdzę?
Gazetka NETTO